'Ik bekijk een boom...'

Een paar weken geleden had ik één van de vele thee-momenten met een vriendin. We zaten in mijn tuin en stelden onszelf hardop de vraag: Zouden we alles met een soort heiligheid kunnen waarnemen? De waterlelie, de uitgebloeide akelei, de spruitplant die nog moet spruiten? Het bleek een prachtige oefening voor een manier van kijken. Ja zelfs, de betonpaal van de schutting moest zich aan de oefening onderwerpen.

Aan dit gesprek dacht ik, bij het schrijven van deze blog over de majestueuze rode beuken in de zo geliefde kloostertuin. De tuin die zowel een buiten als een binnen is, vanwege de oude kloostermuur.
Ik denk aan de vier beuken; de beuk langs de oprit naar de hoofdingang, de twee beuken midden in de tuin en de beuk naast de vijver, die een natuurlijke bron is. Een interessant weetje: de eerste en laatst genoemde beuk, zijn vele jaren ouder dan de jonkies midden in de tuin. In het archief zijn foto’s te vinden van een paar jaar na aanplant van deze twee joekels. Naar de datum van de foto moeten we helaas gissen.  Maar we mogen de planters dankbaar zijn voor dit initiatief. 

Heb je de kleuren binnenin de kroon wel eens gezien? Die hebben een andere kleur dan de buitenkant.
Ook van voorjaar tot najaar lijken het wel toverbomen, qua kleur. Ze reageren op zonnekracht en temperatuur. En bij het vallen van de bladeren straks, zijn de lichtgevoelige knoppen voor het volgende voorjaar al gevormd. Zij zijn in staat om het lengen van de dagen op te merken en de sappen weer op gang te brengen. Nieuw blad, nieuw leven wordt gevormd.

Bij het ontwerpen van de tuin in 2018 en 2019 wilde ik plekken maken. Plekken om te rusten, te mijmeren, voor mooie ontmoetingen. Dat zijn de drie plekken in de hoeken langs het kronkelende pad geworden. Maar ook de beuken in de tuin verdienden een zogenaamde ‘articulatie’. Zodoende heb ik voorgesteld de grote keien rondom de stam te leggen.
Het mooiste wat voor een ontwerper kan gebeuren, is dat als gevolg van je ontwerp, er dingen kunnen gebeuren die niet zijn voorbereid en wel prachtig zijn. Zo gebeurt het dikwijls dat vlinders zich warmen op de stenen, die in de zon liggen. Het fragiele wonder laaft zich aan het oersterke aardse.

Vaak hebben we het over de manier van kijken naar het allerdaagse. Dat we daarin het wonder zien. Filosoof Martin Buber, waarvan het boekje De weg van de mens ligt op iedere kamer in het klooster, was hier kunstenaar in. Hij heeft een prachtige ervaring geschreven in zijn boek Ich und Du (1923): “Ik bekijk een boom… Ik kan hem bij een soort indelen en als exemplaar observeren, naar bouw en levenswijze… Het kan echter ook geschieden, tegelijk uit wil en genade, dat ik bij het bekijken van de boom in een Relatie ermee wordt opgenomen en dan is de boom geen “Het” meer…”

Het is een prachtige ervaring, wanneer we ons kunnen oefenen in waarnemen van de heiligheid van dingen. Ze zijn dan geen ‘het’ meer, maar we kúnnen ermee in een relatie worden opgenomen.

Eveline de Kock is landschapsarchitect en ontwierp de huidige kloostertuin. Ook is zij voorzitter van de stichting Vrienden van Dominicanenklooster Huissen.